Expo ‘200 jaar Campus Patersstraat’

25 juni 2026: tweehonderd jaar Campus Patersstraat Dit verhaal begint op 5 oktober 1662 als vijf kanunnikessen van Hasselt een Heilig Grafklooster met school en pensionaat in Turnhout oprichten. Na enkele verhuizingen vestigen zij zich in 1668 in de Herentalsstraat en weer wat jaren later worden zij een autonoom kapittel en een autonomie priorij die tot 23 zusters telt. Zij overleven de hervormingen van Jozef II omdat zij niet contemplatief zijn, maar onderwijs verschaffen. Ook de Slag van Turnhout (1789) komen zij ongedeerd door.

Tijdens de Franse periode gebeurt het ergste. In 1797 wordt de Orde opgeheven, de leerlingen en pensionairs worden naar huis gestuurd en de reguliere kanunnikessen van het Heilig Graf – veertien koorzusters en zeven lekenzusters – worden (in 1798) uit hun klooster verjaagd. De kloostergebouwen en gronden worden verkocht als nationaal goed. Zij worden achtereenvolgens gebruikt als rechtbank, gendarmerie, kazerne en staatsschool om uiteindelijk eigendom van de stad Turnhout te worden. De zusters krijgen onderdak bij familie en vrienden, een kerngroep van zes zusters gaat in het begijnhof wonen en ze herbeginnen daar een bescheiden schooltje.

Tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden komt er na 25 jaar een einde aan deze suppressie. In 1822 wordt de Heilig Grafpriorij door koning Willem I erkend, maar hun gebouwen en bezittingen in de Herentalsstraat krijgen zij, ondanks herhaalde verzoeken, niet terug. Het is de plebaan van de Sint-Pieterskerk, J.J. Moons, die in 1825 een deel van de gebouwen en gronden van het vroegere Minderbroederklooster, gelegen aan de Patersstraat en de Baron du Fourstraat, in naam van de zusters koopt.

De zeven nog overlevende zusters betrekken in 1826 de deels gerestaureerde gebouwen en op 25 juni trekken zij het habijt weer aan dat zij in 1797 verplicht hadden afgelegd. Op dezelfde dag wordt de vroegere bibliotheek als kapel gewijd. Met deze heroprichting begint het verhaal dat wij allemaal kennen en waar wij deel van hebben uitgemaakt: de geschiedenis van de priorij Jeruzalem, de school en het internaat van het Heilig Graf in de Patersstraat in Turnhout.

(Ingrid Van Ransbeeck, oud-leerkracht geschiedenis)

Foto: Collectie Archief Turnhout

Kosten: 5 € per persoon (voor het onderhoud van de “Collectie van het Heilig Graf”).